MPSC कथित पेपरफुटी आणि परीक्षा गैरप्रकाराविरोधात पुण्यात विद्यार्थ्यांचा आक्रोश मोर्चा. अध्यक्ष-सचिवांच्या राजीनाम्याची मागणी आणि सरकारला 3 दिवसांचा अल्टिमेटम

लेखणी बुलंद टीम

पुणे |

महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाच्या (MPSC) परीक्षा प्रक्रियेतील कथित गैरप्रकार, प्रश्नपत्रिका फुटीचे आरोप आणि परीक्षेतील अनियमिततेच्या मुद्द्यावरून राज्यातील स्पर्धा परीक्षा विद्यार्थी पुन्हा एकदा आक्रमक झाले आहेत. सोमवारी पुण्यात हजारो विद्यार्थ्यांनी ‘विद्यार्थी आक्रोश मोर्चा’ काढत परीक्षा व्यवस्थेतील पारदर्शकता आणि जबाबदारी निश्चित करण्याची मागणी केली. विद्यार्थ्यांनी MPSC अध्यक्ष आणि सचिवांच्या राजीनाम्याची किंवा पदावरून हटविण्याची मागणी केली असून, सरकारने ठोस निर्णय न घेतल्यास आंदोलन आणखी तीव्र करण्याचा इशारा दिला आहे.

ओंकारेश्वर मंदिर चौकापासून पुणे जिल्हाधिकारी कार्यालयापर्यंत हा मोर्चा काढण्यात आला. विविध मागण्यांचे फलक हातात घेत विद्यार्थी मोठ्या संख्येने सहभागी झाले. परीक्षेच्या प्रक्रियेवरील विश्वास पुन्हा निर्माण करण्यासाठी केवळ आश्वासनांऐवजी ठोस आणि वेळबद्ध निर्णय घ्यावेत, अशी भूमिका आंदोलकांनी मांडली.

नेमका वाद काय?

MPSCच्या औषध निरीक्षक (Drug Inspector) परीक्षेच्या प्रश्नपत्रिकेबाबत गैरप्रकार आणि प्रश्नपत्रिका फुटल्याचे आरोप समोर आल्यानंतर या प्रकरणाने गंभीर स्वरूप धारण केले. या प्रकरणाचा पोलिस तपास सुरू असून काही आरोपींना अटक झाल्याचेही वृत्त आहे. या पार्श्वभूमीवर विद्यार्थ्यांनी संपूर्ण परीक्षा प्रक्रियेची स्वतंत्र आणि सखोल चौकशी करण्याची मागणी केली आहे.

याशिवाय विविध MPSC परीक्षांमधील कथित अनियमितता, मूल्यमापनाशी संबंधित प्रश्न आणि भरती प्रक्रियेतील पारदर्शकतेचा अभाव याबाबतही विद्यार्थ्यांकडून प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत. आंदोलकांच्या मते, एखाद्या एका परीक्षेपुरता हा प्रश्न मर्यादित नसून संपूर्ण भरती व्यवस्थेवरील विश्वासाचा हा विषय आहे.

विद्यार्थ्यांच्या प्रमुख मागण्या

पुण्यातील आंदोलनादरम्यान विद्यार्थ्यांनी विविध मागण्या सरकारसमोर ठेवल्या. त्यामध्ये प्रमुख मागण्या पुढीलप्रमाणे आहेत—

• MPSC अध्यक्ष आणि सचिव यांच्या भूमिकेबाबत निर्णय घ्यावा.
• कथित पेपरफुटीची स्वतंत्र आणि निष्पक्ष चौकशी करावी.
• संशयित अधिकाऱ्यांचे फॉरेन्सिक ऑडिट करावे.
• परीक्षेच्या प्रश्नपत्रिका तयार करण्यापासून निकाल जाहीर होईपर्यंत संपूर्ण प्रक्रियेचे ऑडिट करावे.
• परीक्षेतील मूल्यमापनासंबंधीच्या तक्रारींचे निराकरण करावे.
• विद्यार्थ्यांना परीक्षा प्रक्रियेबाबत स्पष्ट आणि अधिकृत माहिती द्यावी.
• भविष्यात पेपरफुटी होऊ नये यासाठी कायमस्वरूपी सुरक्षा यंत्रणा उभारावी.
• भरती प्रक्रियेत पारदर्शकता आणि उत्तरदायित्व निश्चित करावे.

विद्यार्थ्यांनी सरकारला तीन दिवसांचा अल्टिमेटम दिल्याचे वृत्त आहे. मागण्यांवर ठोस निर्णय न झाल्यास राज्यभर आंदोलन तीव्र करण्याचा इशारा देण्यात आला आहे.

मुख्यमंत्र्यांची विद्यार्थ्यांशी चर्चा

या आंदोलनाच्या पार्श्वभूमीवर मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी विद्यार्थी आणि स्पर्धा परीक्षा मार्गदर्शकांच्या प्रतिनिधींची भेट घेतली. परीक्षा प्रक्रियेत पारदर्शकता आणण्यासाठी सुधारणा करण्याचे आश्वासन देण्यात आले आहे.

मुख्यमंत्र्यांनी पेपरफुटी करणाऱ्यांवर कठोर कारवाई करण्याची भूमिका मांडली असून, भविष्यात अशा घटना रोखण्यासाठी नवीन कायदा आणण्याची तयारी असल्याचेही सांगितले आहे. सरकारने भरती परीक्षा प्रणालीचा आढावा घेण्यासाठी उच्चस्तरीय समिती स्थापन केली आहे.

मात्र, सरकारच्या आश्वासनानंतरही विद्यार्थ्यांचे आंदोलन थांबलेले नाही. विद्यार्थ्यांचे म्हणणे आहे की, केवळ आश्वासनांपेक्षा दोषींवर कारवाई, चौकशीचे निष्कर्ष आणि सुधारणा करण्यासाठी स्पष्ट वेळापत्रक जाहीर होणे आवश्यक आहे.

सात सदस्यीय समितीकडून परीक्षा व्यवस्थेचा आढावा

महाराष्ट्र सरकारने सरकारी भरती परीक्षांची संपूर्ण व्यवस्था तपासण्यासाठी सात सदस्यीय समिती स्थापन केली आहे. प्रश्नपत्रिका तयार करण्यापासून परीक्षा घेणे, मूल्यमापन आणि निकाल जाहीर करणे या संपूर्ण प्रक्रियेचा आढावा घेऊन गैरप्रकार रोखण्यासाठी उपाय सुचविण्याचे काम समिती करणार आहे.

या प्रक्रियेत विद्यार्थी, पालक, शिक्षक, कोचिंग संस्थांचे प्रतिनिधी आणि इतर संबंधित घटकांकडून सूचना घेण्याची प्रक्रिया सुरू करण्यात आली आहे. पुण्यात ७ ते १० सप्टेंबरदरम्यान नागरिकांकडून सूचना स्वीकारण्यासाठी विशेष व्यवस्था करण्यात आली असून, १२ सप्टेंबरला सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठात विद्यार्थ्यांशी संवाद साधण्याचे नियोजन असल्याचे वृत्त आहे.

अध्यक्षांच्या भूमिकेवरही प्रश्न

MPSC अध्यक्ष विवेक भिमनवार यांनी प्रश्नपत्रिका फुटीची घटना त्यांच्या अध्यक्षपदाच्या कार्यकाळापूर्वी घडल्याचे स्पष्ट केले आहे. त्यामुळे या प्रकरणातील जबाबदारीबाबत स्वतंत्र चौकशी होण्याची मागणी अधिक चर्चेत आली आहे.

दरम्यान, विद्यार्थ्यांनी अध्यक्षांच्या राजीनाम्याची मागणी केली आहे. मात्र या मागणीवर सरकार किंवा आयोगाकडून अंतिम निर्णय झाल्याचे स्पष्ट झालेले नाही. त्यामुळे पुढील काही दिवसांत सरकारची भूमिका आणि चौकशीची दिशा महत्त्वाची ठरणार आहे.

राजकीय वातावरणही तापले

MPSC विद्यार्थ्यांच्या आंदोलनाला विविध राजकीय पक्ष आणि नेत्यांनी पाठिंबा दर्शविला आहे. आंदोलनाच्या पार्श्वभूमीवर विरोधकांनी सरकारवर टीका केली असून, विद्यार्थ्यांचा परीक्षा व्यवस्थेवरील विश्वास पुन्हा निर्माण करण्यासाठी सरकारने जबाबदारी स्वीकारावी, अशी मागणी केली जात आहे.

मात्र, या प्रकरणाचा अंतिम निष्कर्ष चौकशी पूर्ण झाल्यानंतरच स्पष्ट होणार आहे. त्यामुळे कोणत्याही व्यक्तीविरुद्धचे आरोप हे न्यायालयीन किंवा अधिकृत तपासातील निष्कर्ष येईपर्यंत आरोप म्हणूनच पाहणे आवश्यक आहे.

विद्यार्थ्यांच्या भवितव्याचा प्रश्न

महाराष्ट्रातील हजारो विद्यार्थी अनेक वर्षे स्पर्धा परीक्षांची तयारी करतात. आर्थिक खर्च, मानसिक ताण आणि अनेक वर्षांची मेहनत यानंतर परीक्षा प्रक्रियेवरच प्रश्नचिन्ह निर्माण झाल्यास त्याचा थेट परिणाम विद्यार्थ्यांच्या भवितव्यावर होतो.

त्यामुळे MPSCसारख्या राज्यातील महत्त्वाच्या घटनात्मक संस्थेच्या परीक्षा प्रक्रियेबाबत पारदर्शकता, गोपनीयता आणि विश्वासार्हता राखणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

सरकारने समिती स्थापन करून सुधारणा करण्याची प्रक्रिया सुरू केली असली, तरी विद्यार्थ्यांना आता कृती, चौकशीचे निष्कर्ष आणि वेळबद्ध सुधारणा अपेक्षित आहेत.

पुढे काय?

आता सर्वांचे लक्ष तीन महत्त्वाच्या बाबींवर आहे—

१. विद्यार्थ्यांच्या अल्टिमेटमवर सरकार काय निर्णय घेते?
२. कथित पेपरफुटी प्रकरणातील पोलिस तपासातून आणखी काय समोर येते?
३. MPSC परीक्षा व्यवस्थेत प्रत्यक्ष आणि कायमस्वरूपी कोणते बदल केले जातात?

पुढील काही दिवसांत या तिन्ही प्रश्नांची उत्तरे मिळणे अपेक्षित आहे. विद्यार्थ्यांचे आंदोलन राज्यभर पसरते का आणि सरकार त्यावर कोणती ठोस भूमिका घेते, याकडेही स्पर्धा परीक्षा क्षेत्राचे लक्ष लागले आहे.

लेखणी बुलंद — संपादकीय नोंद

ही बातमी उपलब्ध अधिकृत/विश्वसनीय वृत्तस्रोतांवर आधारित आहे. कथित पेपरफुटी व गैरप्रकारांबाबत तपास सुरू असल्याने आरोपांना अंतिम सत्य म्हणून मांडलेले नाही. संबंधित तपास यंत्रणा, MPSC आणि शासनाकडून पुढील अधिकृत माहिती उपलब्ध झाल्यास बातमी अद्ययावत करण्यात येईल.